Asidoz, işkembe (rumen) içeriğinin normalden fazla asitleşmesiyle ortaya çıkan, süt ve besi işletmelerinin en sık karşılaştığı besleme kaynaklı sorunlardan biridir.
Neden olur?
İşkembede çabuk fermente olan nişasta ve şeker (tahıl, kesif yem) fazla ve hızlı tüketildiğinde asit üretimi, işkembenin bunu tamponlama ve emme kapasitesini aşar. Kaba yemin (lif) yetersiz olması, rasyonun aniden değiştirilmesi ve hayvanların yemi seçerek yemesi riski artırır.
Belirtileri
- Yem tüketiminde dalgalanma ve iştahsızlık
- Geviş getirmenin azalması
- Gevşek, köpüklü dışkı
- Süt yağında düşüş
- Topallık ve tırnak problemleri (laminitis)
Belirtiler çoğu zaman sessiz (subklinik) seyreder; verim kaybı fark edildiğinde sorun uzun süredir devam ediyor olabilir. Şüphe durumunda veteriner hekiminize danışın.
Beslemeyle nasıl önlenir?
- Yeterli ve etkili lif: Rasyonda yeterli kaba yem bulunmalı; çok ince öğütülmüş kaba yem geviş getirmeyi uyarmaz.
- Kademeli geçiş: Rasyon değişiklikleri, özellikle kesif yem artışı, günlere yayılarak yapılmalı.
- Homojen karışım (TMR): Hayvanın her lokmada aynı rasyonu alması, yem seçmeyi ve tahılın tek seferde fazla tüketilmesini engeller.
- Tampon maddeler: Rasyona eklenen tamponlar (buffer) işkembe pH'ını dengelemeye yardımcı olur.
- Düzenli yemleme: Yemleme saatlerinin ve miktarlarının sabit tutulması.